Stichting Intermobiel

seksuoloog Esther van der Steeg over haar voorlichtingsboek een eerlijke vulva

NVVS seksuoloog Esther van der Steeg‘Ieder kind is normaal én uniek, hoort erbij, doet ertoe, en moet gezien worden. Jezelf herkennen op een plaatje in een boek draagt bij aan die erkenning.’

De schrijfster en het verhaal achter het boek “Lekker in je lijf!”.  

‘Mijn naam is Esther van der Steeg, 43 jaar en ik ben pedagoog en consulent seksuele gezondheid NVVS (Nederlandse Wetenschappelijke Vereniging voor Seksuologie


Ik heb een gezin met drie kinderen van 8, 12 en 13 jaar. Ik ben auteur van het voorlichtingsboek “Lekker in je lijf!” voor kinderen van 6 tot 10 jaar. Daarnaast geef ik onderwijs over seksuele gezondheid aan diverse hulpverleners en bied ik counseling aan volwassenen met seksuele problemen in een gezondheidscentrum. Ook ben ik bestuurslid van stichting Kind & Seksualiteit, die zich richt op de ondersteuning van opvoeders bij de seksuele opvoeding van kinderen.’
 

Op de cover van het boek staat een meid in een rolstoel en een met een driepoot kruk. Vanwaar deze toevoeging? 
voorzijde boek een eerlijke vulva‘Ik vind het normaal. En het zou normaal moeten zijn dat kinderen met een fysieke beperking overal zichtbaar zijn in boeken en in de media. Ook als het boek níet over beperkingen gaat, want zij zijn niet hun beperking. Ieder kind is normaal én uniek, hoort erbij, doet ertoe, en moet gezien worden. Jezelf herkennen op een plaatje in een boek draagt bij aan die erkenning.


Op de cover staan de meiden met kleding aan. In het boek staan zij ook zónder kleding afgebeeld. Want in je blootje zie je hele andere verschillen en overeenkomsten tussen meiden. Dan zie je ook dat de meid met de driepoot kruk een enkelvoetorthese aan heeft. Dat is ook heel herkenbaar voor veel kinderen.’

 

Aangezien het boek een grote letter versie is, waarom staat er op de cover geen kindje die slechtziend is met bijvoorbeeld een taststok? Juist, omdat deze versie bedoeld is voor kinderen die moeilijk kunnen zien. Ook is het voor deze kinderen moeilijk om hun eigen vulva te zien door middel van het spiegeltje, omdat ze moeilijk kunnen zien. 
 

We hebben het met de projectgroep (met deskundigen van Bartiméus en  Visio gehad over het afbeelden van een taststok. Veel kinderen met een visuele beperking hebben er geen. We hebben toen gekozen om geen taststok af te beelden. Al hebben we in het luisterboek wel laten beschrijven dat een meid een taststok heeft. Het luisterboek is te beluisteren via de Passend Lezen Bibliotheek.

Het klopt dat het spiegeltje wat in het boek zit voor de doelgroep te klein is. Toch hebben we het spiegeltje ook aan deze versie toegevoegd, vanwege de boodschap: kijken naar je vulva en mogen ontdekken hoe je vulva eruit ziet, is oké! In de inleiding staat dat je er ook een vergrotende spiegel bij kunt pakken.’
 

In dit boek is een spiegeltje toegevoegd. Vanwaar dit spiegeltje en wordt het ook gebruikt?
‘Het was niet zo makkelijk om heel platte spiegeltjes te vinden, die in een boek passen en ook uitneembaar zijn. Het gaat dus vooral om de boodschap die het spiegeltje geeft. De vulva ligt een beetje verborgen in tegenstelling tot de piemel. De piemel is daardoor veel vaker onderwerp van gesprek tussen kinderen onderling en tussen ouder en kind. Het spiegeltje maakt de vulva tot een gespreksonderwerp. Het boek draagt bij aan woorden, aan taal om over de vulva, de vulvalippen, de plasser, de clitoris en de vagina te praten. Want taal en kennis dragen bij aan het gevoel de baas te zijn over je lichaam, en dus aan seksuele weerbaarheid.’

 
Vanwaar deze grote lettertype versie?
‘De grote letter versie van “Lekker in je lijf!” is in 2021 verschenen, en de basisversie in 2020. Christel van der Horst, collega en werkzaam als aandachtfunctionaris seksualiteit bij Bartiméus, kwam met het idee. Er is namelijk heel weinig geschikt voorlichtingsmateriaal voor kinderen met een visuele beperking. We hebben toen samen met Dita Rijneveld (Bartiméus) en Sandra van der Meijden (Visio) subsidie aangevraagd en gekregen om deze grote letter versie te realiseren.

De doelgroep heeft trouwens mee gelezen en hebben een conceptversie beoordeeld. Zes leerlingen van de Visioschool in Amsterdam en de Bartiméusschool in Zeist hebben hieraan bijgedragen, dat was erg fijn en nuttig!’
 

tekening kinderboek eerlijke vulvaVoor wie heb je het boek geschreven?
Het boek is ontwikkeld voor kinderen van 6 tot en met 10 jaar met een visuele beperking en hun ouders, leerkrachten en begeleiders. Ook is het boek geschikt voor kinderen met een leesbeperking, zoals dyslexie.’


Door wie wordt dit boek veelal gebruikt?
‘Seksuele en relationele vorming is verplicht op elke basisschool, vanaf groep 1. Deze lessen gaan in de onderbouw over wie ben ik, wat voel ik, wat voelt fijn en wat voelt niet fijn, hoe zeg ik ja en hoe zeg ik nee. Maar ook over de betekenis van vriendschap, iemand lief vinden en verliefd op iemand zijn.

In de bovenbouw gaan de lessen seksuele vorming over de lichamelijke veranderingen in de puberteit, verliefdheid en verkering, wat is seks, wat is voortplanting, wensen en grenzen en verschillende soorten relaties.
 

Het boek “Lekker in je lijf!” past goed binnen de lessen seksuele vorming op school en is ook geschikt voor thuis gebruik. Het gaat over het lichaam, maar ook over het aangeven van wensen en grenzen en het respecteren van grenzen. Het bekijken van de vulva is vooral voor thuis bedoeld, bijvoorbeeld als kinderen in bad of onder de douche gaan"

 

Welke reacties krijg je op het boek?
‘De reacties zijn heel positief. Op bol.com staan mooie reviews bij het basisboek, onder andere dat het boek een waardevolle toevoeging is op alle bestaande voorlichtingsboeken. Omdat er een compleet en inclusief verhaal in wordt verteld over seksualiteit bij jonge meiden. Dat is natuurlijk heel fijn om te horen, dat dit door lezers gezien wordt. En ook deze reactie van een collega kon ik erg waarderen: “Dit boek zou uitgedeeld moeten worden op de basisschool! Ik ga dit van harte aanbevelen in mijn werk als seksuoloog”.’

 

Werk je nog aan een ander boek? 
‘Ik ben in gesprek met een uitgeverij over een boek voor kinderen van 10 tot 14 jaar over seksuele-, sekse- en genderdiversiteit. Kinderen worden erg gestuurd in hun identiteitsontwikkeling door volwassenen. Over seksediversiteit is bijvoorbeeld veel onwetendheid. Het woord betekent dat het biologische geslacht een spectrum is met oneindig veel variaties. Ook qua kennis over genderdiversiteit is veel te winnen. Denk bijvoorbeeld aan ouders die zeggen dat hun kind “écht een meisje-meisje” is, of “typisch een jongen”. Zo houden we stereotypen in stand en ontnemen we kinderen kansen. Geef kinderen de ruimte om zichzelf te zijn en te worden, dat is de boodschap van dit nieuwe boek. Ook daarin zullen kinderen met een fysieke beperking zichtbaar zijn.
 

Als er lezers zijn die hierover willen meedenken en -praten, mail dan naar info@seksuelegezondheidamersfoort.nl   
 

Esther van der Steeg
Geredigeerd Veroni Steentjes en Johan Fiddelaers