Mantelzorg is belangrijk en fijn maar kan geen verplichting zijn

Op 10 november is het de Dag van de Mantelzorg. Een dag waarop mantelzorgers terecht in het zonnetje worden gezet. Want wat zouden we zonder hen moeten? Tegelijkertijd vraag ik me af of er niet steeds te veel van hen wordt verwacht.

 

Mijn ouders staan al ruim dertig jaar voor me klaar. Sinds ik op mijn achttiende door mijn chronische ziekte en een medische fout bedlegerig werd, hebben ze ontzettend veel voor me gedaan. Binnen vier weken kon ik niet meer staan, zitten of lopen. Ze gingen mee naar ziekenhuisbezoeken, brachten me tweeënhalf jaar lang naar het revalidatiecentrum en haalden me in de weekenden weer op.
 

Mijn moeder heeft zelfs anderhalf jaar mijn dagelijkse verzorging op zich genomen, omdat nog niet duidelijk was wat ik mankeerde en ik nergens terechtkon voor passende zorg. Dat was een enorme belasting, maar ze deed het toch. Daar ben ik mijn ouders nog altijd ontzettend dankbaar voor.

 

Ook nu staan ze nog voor me klaar. Even met mijn hulphond wandelen of me helpen met eten wanneer Fokus daarvoor onvoldoende personeel heeft. Het zijn dingen die misschien klein lijken, maar voor mij een groot verschil maken.

 

Alleen worden mijn ouders ook ouder. Ze zijn inmiddels allebei 75-plus. Mijn vader is ziek en loopt met een rollator. Wat kan ik dan nog van hem verwachten als mantelzorger? Hij heeft zijn tijd en energie inmiddels hard genoeg nodig voor zichzelf. Mijn moeder zorgt nu ook voor hem. Ze hebben al zoveel voor me gedaan en blijven helpen waar ze kunnen, maar ook hun mogelijkheden worden minder.

Tegenwoordig wordt bij het aanvragen van professionele zorg, hulp of begeleiding vaak al snel gevraagd wat het eigen netwerk kan betekenen. Wat kunnen familieleden, vrienden of buren doen? Maar wat als je nauwelijks nog een netwerk hebt dat kan helpen?

Als je langdurig chronisch ziek bent, kan je sociale kring in de loop der jaren flink kleiner worden. Dat heb ik zelf ervaren. Veel vrienden zijn afgehaakt. Een leven met een ernstige chronische ziekte blijkt voor sommigen toch te zwaar of te ingewikkeld. Dat doet pijn, maar het is wel de realiteit. Ik heb nog steeds vrienden, maar zij zijn zelf chronisch ziek en kunnen daardoor niet zomaar bijspringen. Ze wonen ver weg en zijn zelf ook afhankelijk van mantelzorgers.

In de praktijk zijn het vooral mijn ouders op wie ik voor extra hulp kan terugvallen. Maar wie zorgt er straks voor mij als zij dat niet meer kunnen?

Vrijwillige mantelzorghulp is niet hetzelfde als beschikbare zorg. Een mantelzorger kan helpen wanneer hij of zij daar de mogelijkheid voor heeft, maar professionele zorg moet er zijn wanneer die nodig is. Zeker bij langdurige zorg of begeleiding mag niet automatisch worden aangenomen dat familieleden of vrienden die taken wel kunnen overnemen.

Natuurlijk is het fijn als iemand een keer boodschappen doet, een brief op de post doet, de container aan de weg zet of even langskomt voor een praatje. Het zijn kleine gebaren die voor iemand met een ziekte of beperking van grote betekenis kunnen zijn.

Er zijn ook mantelzorgers die veel meer doen en dat graag willen. Maar niet iedereen heeft een groot netwerk en niet iedere mantelzorger kan of wil intensieve zorgtaken op zich nemen. Dat mag ook niet als vanzelfsprekend worden beschouwd. Ook kunnen vrienden afhaken als ze iedere keer gevraagd worden mee te helpen als ze op visite komen.

Ik merk zelf hoe kwetsbaar die afhankelijkheid is. Mijn ouders zijn er altijd geweest, maar ik kan en wil niet blijven verwachten dat ze de gaten in de professionele zorg opvullen. Ze hebben ook recht op hun eigen leven, hun rust en hun gezondheid.

Mantelzorg wordt vaak vanuit liefde, vriendschap en betrokkenheid gegeven. Juist daarom moeten we ervoor waken dat die betrokkenheid verandert in een verplichting.

Laten we op 10 november alle mantelzorgers bedanken voor wat ze doen. Maar laten we ook beseffen dat hun inzet niet onbeperkt is. Professionele zorg moet beschikbaar blijven voor wie die nodig heeft, ongeacht hoeveel familieleden of vrienden er nog om iemand heen staan.

Mantelzorg verdient waardering, geen steeds grotere verwachtingen.

 

Veroni Steentjes

november 2026

#DagVanDeMantelzorg #Mantelzorg #ChronischZiek #ProfessioneleZorg #ZorgEnWelzijn #LevenMetEenBeperking