Stichting Intermobiel

10-jaar VN verdrag maar wat is er echt veranderd? lange versie

rivm en vn verdrag handicapTien jaar VN-verdrag Handicap. Maar wat is er daadwerkelijk veranderd?

Vandaag, 17 november 2026, publiceerde het RIVM de eerste monitor van de Nationale Strategie voor de uitvoering van het VN-verdrag Handicap. Daarin onderzoekt het RIVM hoe Nederland ervoor staat met de rechten en maatschappelijke deelname van mensen met een beperking.

De conclusie is weinig hoopgevend. Tien jaar nadat het VN-verdrag Handicap in Nederland van kracht werd, is het nog altijd niet gelukt om de structurele achterstanden van mensen met een beperking weg te nemen. Terwijl het verdrag juist bedoeld is om hen dezelfde rechten en kansen te bieden als ieder ander.

In Nederland leven ruim twee miljoen mensen met een beperking. Zij hebben minder vaak betaald werk, vaker een laag inkomen en minder mogelijkheden om deel te nemen aan sport en cultuur. Ook in het onderwijs zijn er achterstanden. Als het gaat om de toegankelijkheid voldoet slechts tien procent van de onderzochte overheidswebsites en apps volledig aan de toegankelijkheidseisen. Zo is belangrijke informatie ontoegankelijk.


Er zijn ook verbeteringen bijvoorbeeld in het openbaar vervoer, maar volgens het RIVM wegen die niet op tegen de achterstanden die nog altijd bestaan.


Ook cijfers van het College voor de Rechten van de Mens van 8 juni 2026 laten zien hoe groot de problemen nog zijn. Uit onderzoek onder 1.864 mensen met een beperking blijkt dat 33 procent veel moeite moet doen om passende hulp of zorg te krijgen. Meer dan de helft  onderneemt minder sociale activiteiten dan gewenst en 35 procent maakt zich zorgen over de financiĆ«le toekomst. Dat zijn duidelijke cijfers.

Wat verbazend is, is dat de overheid onvoldoende zicht heeft op de mensen om wie het gaat. Het is bijvoorbeeld niet duidelijk hoe groot deze groep exact is en wie er wel en niet onder valt. Gegevens ontbreken of zijn verspreid over verschillende instanties. Daardoor is nauwelijks vast te stellen of het beleid daadwerkelijk helpt. Vooral mensen die op meerdere gebieden problemen ervaren, zijn moeilijk in beeld te brengen. Hoe kun je goed beleid maken als je niet eens weet wie je ermee bereikt?


En ondertussen dreigen nieuwe maatregelen het leven voor mensen met een beperking financieel nog lastiger te maken. Vanaf 2028 wil het kabinet de eigen bijdrage voor de Wmo afhankelijk maken van inkomen en vermogen. Daarnaast zijn er plannen om vanaf 2029 huishoudelijke hulp als reguliere Wmo-voorziening te schrappen, met een vangnet voor mensen die niet zelf hulp kunnen regelen. Wat dit precies gaat betekenen, is nog onduidelijk. Maar als je meer gaat verdienen en daardoor ook meer moet betalen voor noodzakelijke ondersteuning, wat houd je dan uiteindelijk over?

Daar komt de stapeling van zorgkosten nog bij. In 2027 stijgt het verplichte eigen risico van 385 naar 400 euro. Ook zorgpremies en energiekosten drukken steeds zwaarder op het budget van mensen met een chronische ziekte of beperking. En besparen is vaak geen optie. De verwarming lager zetten kan meer pijn betekenen. Minder hulp inschakelen of de aangepaste bus laten staan kan betekenen dat je niet meer de zorg krijgt die je nodig hebt. Wat voor anderen een besparing is, kan voor iemand met een beperking direct gevolgen hebben voor de gezondheid en zelfstandigheid.


Pas in 2024, acht jaar na de invoering van het verdrag, kwam er een Nationale Strategie. Die loopt tot 2040. Maar hoeveel jaar moeten mensen met een beperking nog wachten voordat gelijke rechten ook in het dagelijks leven vanzelfsprekend worden?


Want wat heb ik aan rechten op papier als ik er in de praktijk nauwelijks iets van merk?


Ik kan nog steeds niet vanzelfsprekend naar het toilet wanneer ik moet, omdat er niet altijd voldoende ADL-assistentie beschikbaar is. Ook loop ik bij ziekenhuisbezoeken regelmatig tegen ontoegankelijke ingangen en behandelruimtes aan. Omdat ik in mijn eigen bus met bed vervoerd moet worden.

Tien jaar na de invoering van het VN-verdrag Handicap moet ik nog steeds vechten voor iets vanzelfsprekends als 24 uur zorg per dag om naar het toilet te gaan en toegang krijgen tot medische zorg. Gelijke rechten op papier zijn nog geen gelijke rechten in de praktijk.

 

Bronnen:

Nieuwsbericht RIVM van 17 november 2026  

College rechten van de mens 8 juni 2026